Engelli İşçi Çalıştırma Zorunluluğu 2026: Kota, Teşvik ve Cezalar
Engelli İşçi Çalıştırmazsanız Ne Olur? 2026'da Aylık 43.295 TL Ceza
2026 yılında 50 veya daha fazla işçi çalıştıran işverenler için engelli işçi çalıştırma zorunluluğu kritik bir yükümlülük haline geldi. Engelli çalıştırma kotası 2026 düzenlemelerine göre özel sektörde %3 oranında engelli istihdam etmek zorunlu; aksi halde her eksik işçi için aylık 43.295 TL idari para cezası uygulanıyor. Ancak bu yükümlülük sadece bir zorunluluk değil, aynı zamanda engelli işçi SGK teşviki sayesinde ciddi maliyet avantajı da sağlıyor.
Bu rehberde 4857 sayılı İş Kanunu'nun 30. maddesi kapsamındaki engelli çalıştırma yükümlülüğünü, kota hesaplama yöntemini, teşvikleri ve İŞKUR başvuru sürecini detaylıca ele alıyoruz.
Kimler Engelli İşçi Çalıştırmak Zorunda?
Engelli işçi çalıştırma zorunluluğu, işyerindeki toplam işçi sayısına göre belirlenir:
| Sektör | İşçi Sayısı Eşiği | Engelli Kotası |
|---|---|---|
| Özel Sektör | 50 ve üzeri | %3 |
| Kamu Sektörü | 50 ve üzeri | %4 |
Önemli bir detay: İşçi sayısı hesabında aynı il sınırları içindeki tüm işyerlerinizdeki toplam personel sayısı dikkate alınır. Farklı illerdeki şubeleriniz ayrı değerlendirilir.
Önemli: 49 işçi çalıştıran bir işyeri yükümlülük kapsamında değildir. Ancak 50. işçiyi işe aldığınız anda engelli kotası devreye girer ve en az 2 engelli işçi istihdam etmeniz gerekir.
Engelli Kotası Nasıl Hesaplanır?
Kota hesaplaması basit bir formüle dayanır, ancak yuvarlama kuralı kritik öneme sahiptir:
Formül: Toplam İşçi Sayısı × %3 = Çalıştırılması Gereken Engelli Sayısı
Yuvarlama kuralı: Virgülden sonraki değer 0,5'ten küçükse aşağı, 0,5 veya üzeriyse yukarı yuvarlanır.
| Toplam İşçi | Hesaplama | Sonuç | Gerekli Engelli |
|---|---|---|---|
| 50 | 50 × 0,03 | 1,50 | 2 |
| 65 | 65 × 0,03 | 1,95 | 2 |
| 100 | 100 × 0,03 | 3,00 | 3 |
| 150 | 150 × 0,03 | 4,50 | 5 |
| 200 | 200 × 0,03 | 6,00 | 6 |
Yarı Zamanlı Engelli İşçiler Nasıl Sayılır?
Part-time çalışan engelli işçiler de kotadan sayılır, ancak çalışma süresiyle orantılı olarak hesaplanır. Haftalık 22,5 saat çalışan 2 yarı zamanlı engelli işçi, 1 tam zamanlı engelli işçiye eşdeğer kabul edilir.
2026 Ceza Miktarları ve Hesaplama Örnekleri
Engelli çalıştırma yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverenler için 2026 yılında uygulanan idari para cezası kişi başı aylık 43.295 TL'dir. Bu ceza, eksik her engelli için ve ihlalin sürdüğü her ay için ayrı ayrı uygulanır.
Yıllık Ceza Hesaplama Tablosu
| Eksik Engelli Sayısı | Aylık Ceza | Yıllık Ceza |
|---|---|---|
| 1 | 43.295 TL | 519.540 TL |
| 2 | 86.590 TL | 1.039.080 TL |
| 3 | 129.885 TL | 1.558.620 TL |
| 5 | 216.475 TL | 2.597.700 TL |
Dikkat: 100 işçili bir işyerinde 3 engelli çalıştırması gerekirken hiç engelli istihdam etmeyen bir işveren, yıl sonunda 1.558.620 TL ceza ile karşı karşıya kalır. Bu tutar, 3 engelli işçinin yıllık brüt maaş maliyetinden çok daha yüksektir.
Cezalar İŞKUR tarafından uygulanır ve ödenmemesi halinde 6183 sayılı Kanun kapsamında tahsil edilir.
Engelli İşçi SGK Teşviki: Aylık 7.184 TL Tasarruf
Engelli işçi çalıştırmanın sadece yükümlülük değil, aynı zamanda ciddi bir maliyet avantajı olduğunu biliyor muydunuz? 4857 sayılı Kanun'un 30. maddesi kapsamındaki teşvik, işverenlere önemli bir SGK prim indirimi sağlıyor.
Teşvik Kapsamı
- Prime esas kazanç alt sınırı (asgari ücret) üzerinden hesaplanan SGK işveren prim hissesinin tamamı Hazine tarafından karşılanır
- 2026 yılında asgari ücretli bir engelli çalışan için bu tutar aylık yaklaşık 7.184 TL tasarruf demek
- Hem kontenjan dahilindeki hem de kontenjan fazlası engelli işçiler için teşvik geçerli
Yıllık Tasarruf Hesabı
| Engelli Sayısı | Aylık Teşvik | Yıllık Tasarruf |
|---|---|---|
| 1 | 7.184 TL | 86.208 TL |
| 3 | 21.552 TL | 258.624 TL |
| 5 | 35.920 TL | 431.040 TL |
Teşvikli Bordro Hesaplayıcı aracımızla farklı teşvik türlerinin bordronuza etkisini detaylı hesaplayabilirsiniz.
Teşvikten Yararlanma Şartları
- Engelli sigortalının fiilen çalıştırılması
- Aylık prim belgelerinin yasal süresinde verilmesi
- SGK primlerinin zamanında ödenmesi
- SGK'ya muaccel prim borcunun bulunmaması
Engelli Çalışanlar İçin Vergi İndirimi
Engelli işçiler, engellilik derecelerine göre gelir vergisi matrahından indirim hakkına sahiptir. Bu indirim çalışanın net maaşını artırır:
| Engellilik Derecesi | Oran | 2026 Aylık İndirim |
|---|---|---|
| 1. Derece | %80 ve üzeri | 12.000 TL |
| 2. Derece | %60-79 | 6.800 TL |
| 3. Derece | %40-59 | 3.000 TL |
Brüt-Net Maaş Hesaplama aracımızla engelli vergi indiriminin maaşa etkisini hesaplayabilirsiniz.
İŞKUR Başvuru Süreci Adım Adım
İşverenler engelli işçi talebini İŞKUR'a bildirmekle yükümlüdür. Başvuru süreci şu şekilde işler:
1. Online Talep Oluşturma
- www.iskur.gov.tr adresine işveren hesabıyla giriş yapın
- "İşgücü Talep" menüsünden "Engelli İşgücü Talebi" seçin
- Pozisyon, aranan nitelikler ve çalışma koşullarını belirleyin
2. Aday Yönlendirmesi
- İŞKUR, kayıtlı engelli iş arayanları talebinize yönlendirir
- Uygun adaylarla mülakat yapma hakkınız saklıdır
3. Süre Takibi
- Talep karşılanmazsa, kota açığını 3 ay içinde farklı kanallardan kapatmanız gerekir
- Bu süre içinde İŞKUR dışı kanallardan da engelli işçi alabilirsiniz
Engelli İşçinin Feshedilmesi: Yargıtay Ne Diyor?
Engelli işçilerin iş akdinin feshedilmesinde özel kurallar geçerlidir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi kararları şu ilkeleri ortaya koymuştur:
- Performans değerlendirmesi: Engelli olarak işe alınan kişinin performansı, engellilik oranına uygun beklentilerle değerlendirilmeli
- Kota kontrolü: İşveren, fesih öncesinde engelli çalıştırma yükümlülüğünün devam edip etmediğini araştırmalı
- Yerine alma yasağı: Kontenjan dahilinde çalıştırılan engelli işçi yerine engeli olmayan işçi alınamaz
- Gerekçe zorunluluğu: Fesih kararında neden engelli işçinin seçildiği gerekçelendirilmeli
Haksız fesih durumunda engelli işçi, işe iade davası açma hakkına sahiptir. Ayrıca kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı hakları da korunur.
İşverenin Temel Yükümlülükleri
Engelli işçi çalıştıran işverenlerin yerine getirmesi gereken başlıca yükümlülükler:
- Bildirim yükümlülüğü: Engelli işçiyi işe başlattıktan sonra 15 gün içinde İŞKUR'a bildirmek
- Uygun iş sağlama: Engellinin fiziksel ve zihinsel durumuna uygun pozisyon vermek
- Erişilebilirlik: İşyerinin engelliler için erişilebilir olmasını sağlamak
- Ayrımcılık yasağı: 4857 sayılı Kanun'un 5. maddesi kapsamında engelli işçiye ayrımcılık yapmamak
- İSG düzenlemeleri: Engelli çalışanlar için uygun iş sağlığı ve güvenliği önlemleri almak
Sık Sorulan Sorular
Engelli işçi kendi isteğiyle ayrılırsa ceza uygulanır mı? Hayır, ancak boşalan pozisyonu 3 ay içinde yeni bir engelli işçiyle doldurmanız gerekir.
Kontenjan fazlası engelli çalıştırmak avantajlı mı? Evet, kontenjan fazlası engelliler için de SGK prim teşviki tam olarak uygulanır. Bu nedenle kotanın üzerinde engelli istihdam etmek mali açıdan avantajlıdır.
Alt işveren (taşeron) işçileri kota hesabına dahil mi? Hayır, alt işveren işçileri asıl işverenin kotasından sayılmaz. Her işveren kendi işçi sayısına göre yükümlüdür.
Engelli raporunu kim verir? Çalışma gücü kaybı oranını gösteren sağlık kurulu raporu, Sağlık Bakanlığına bağlı hastaneler tarafından verilir. Raporun %40 ve üzeri çalışma gücü kaybı göstermesi gerekir.
Haklarınızı Hesaplayın
İşten ayrılma veya çıkarılma durumunda haklarınızı merak ediyorsanız, Kıdem ve İhbar Tazminatı Hesaplayıcı aracımızı kullanarak tahmini tazminat tutarlarınızı öğrenebilirsiniz.
İşveren olarak personel maliyetlerinizi optimize etmek için Brüt-Net Maaş Hesaplama ve Teşvikli Bordro Hesaplayıcı araçlarımızdan faydalanabilirsiniz.
Sorumluluk Reddi: Bu yazıdaki bilgiler Mart 2026 itibarıyla günceldir ve genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel durumunuz için bir mali müşavir veya iş hukuku uzmanına danışmanızı öneririz. Detaylı bilgi için Sorumluluk Reddi sayfamızı inceleyebilirsiniz.