Miras Hakları Rehberi

Türk Medeni Kanunu kapsamında yasal mirasçılar, miras payları, saklı pay, vasiyetname, miras reddi ve miras davası süreçleri hakkında bilmeniz gereken her şey.

Son güncelleme: Mart 2026

Miras paylarınızı hemen hesaplamak ister misiniz?

Miras Payı Hesaplayıcı

1. Yasal Mirasçılar ve Zümre Sistemi

Türk Medeni Kanunu'nun 495-501. maddeleri kapsamında yasal mirasçılık, zümre sistemi üzerine kurulmuştur. Bu sisteme göre mirasçılar üç zümreye ayrılır ve üst zümrede mirasçı bulunması halinde alt zümre mirasçı olamaz.

Birinci Zümre: Altsoy (TMK 495)

Miras bırakanın çocukları birinci derece yasal mirasçılardır. Çocuklar mirası eşit paylarla paylaşır. Miras bırakandan önce ölen çocuğun yerine, o çocuğun altsoyu (torunlar) halefiyet ilkesi gereği mirasçı olur.

Örnek: Miras bırakanın 3 çocuğu var. Biri miras bırakandan önce vefat etmiş ve 2 çocuğu (torun) bulunuyor. Bu durumda hayattaki 2 çocuk 1/3'er pay alır, vefat eden çocuğun 2 torunu ise 1/6'şar pay alır (1/3 payı kendi aralarında eşit paylaşır).

İkinci Zümre: Anne ve Baba (TMK 496)

Miras bırakanın altsoyu (çocuk, torun vb.) yoksa, ikinci zümre olarak anne ve baba mirasçı olur. Anne ve baba mirası eşit paylarla paylaşır. Anne veya babadan biri miras bırakandan önce ölmüşse, onun payı kendi altsoyuna (miras bırakanın kardeşlerine) geçer.

Örnek: Miras bırakanın çocuğu yok, annesi hayatta, babası vefat etmiş ve 2 kardeşi var. Anne 1/2 pay alır, 2 kardeş babadan düşen 1/2 payı eşit paylaşarak 1/4'er pay alır.

Üçüncü Zümre: Büyükanne ve Büyükbaba (TMK 497)

İlk iki zümrede hiç mirasçı yoksa, üçüncü zümre olarak büyükanne ve büyükbaba mirasçı olur. Onlar da miras bırakandan önce ölmüşse, altsoyu (amca, hala, dayı, teyze) halefiyet yoluyla mirasçı olur.

Not: Üçüncü zümre mirasçılarının da bulunmaması halinde miras devlete kalır (TMK 501).

Önemli: Üst zümrede en az bir mirasçı varsa, alt zümredeki kişiler mirasçı olamaz. Örneğin, miras bırakanın bir çocuğu hayattaysa, anne-baba yasal mirasçı değildir.

2. Eşin Miras Payı (TMK 499)

Sağ kalan eş, tüm zümrelerle birlikte mirasçı olabilir. Eşin miras payı, hangi zümre ile birlikte mirasçı olduğuna göre değişir. Eş hiçbir zümreye dahil değildir ancak her zümre ile birlikte mirasçılık hakkına sahiptir.

Birlikte Mirasçı Olduğu Zümre	Eşin Yasal Miras Payı	Eşin Saklı Payı
1. Zümre (Çocuklar ile)	1/4	1/4 (tamamı)
2. Zümre (Anne-Baba ile)	1/2	1/2 (tamamı)
3. Zümre (Büyükanne-Büyükbaba ile)	3/4	3/4 (tamamı)
Hiçbir zümre mirasçısı yoksa	Tamamı	Tamamı

Mal rejimi tasfiyesi: Eşin miras payı hesaplanmadan önce, edinilmiş mallara katılma rejimi gereği sağ kalan eşin katılma alacağı (genellikle edinilmiş malların yarısı) terekeeden ayrılır. Miras payı kalan tereke üzerinden hesaplanır.

3. Saklı Pay ve Tenkis Davası

Saklı pay (mahfuz hisse), miras bırakanın vasiyetname veya bağış yoluyla bile ortadan kaldıramayacağı, belirli mirasçılara kanunla güvence altına alınan asgari miras payıdır (TMK 505-506).

Saklı Pay Oranları (TMK 506)

Altsoy

1/2

Yasal miras payının yarısı

Anne-Baba

1/4

Yasal miras payının dörtte biri

Sağ Kalan Eş

Tamamı

Altsoy/anne-baba ile birlikte; diğer hallerde 3/4

Tenkis Davası (TMK 560-571)

Saklı payı ihlal edilen mirasçı, tenkis davası açarak ihlal eden tasarrufların (vasiyetname, bağış) saklı payı aşan kısmının iptalini talep edebilir.

Zamanaşımı: Saklı payın ihlal edildiğini öğrenme tarihinden itibaren 1 yıl, her halde vasiyetnamenin açılmasından itibaren 10 yıl.

Görevli mahkeme: Asliye hukuk mahkemesi.

Sıra: Önce vasiyetname ile yapılan tasarruflar, yetersiz kalırsa ölüme bağlı bağışlamalar, ardından sağlararası bağışlamalar tenkis edilir.

4. Vasiyetname ve Miras Sözleşmesi

Miras bırakan, saklı payları ihlal etmemek kaydıyla, vasiyetname veya miras sözleşmesi ile malvarlığının paylaşımını belirleyebilir. Vasiyetname tek taraflı bir irade beyanıyken, miras sözleşmesi iki taraflı bir hukuki işlemdir.

Vasiyetname Türleri

El yazılı vasiyetname: Tamamen el yazısı ile yazılmalı, tarih ve imza içermelidir.
Resmi vasiyetname: Noter veya sulh hakimi huzurunda, 2 tanıkla yapılır.
Sözlü vasiyetname: Olağanüstü durumlarda (savaş, doğal afet vb.) 2 tanığa sözlü olarak yapılır.

Miras Sözleşmesi

Resmi şekilde (noter huzurunda) yapılması zorunludur. Vasiyetnameden farklı olarak tek taraflı geri alınamaz; her iki tarafın da onayı gerekir. Mirastan feragat sözleşmeleri de bu kapsamdadır.

Vasiyetname türleri ve geçerlilik şartları hakkında detaylı bilgi:

Vasiyetname Rehberi

5. Miras Reddi

Mirasçılar, özellikle borca batık miras durumlarında, mirası reddetme hakkına sahiptir. TMK 605-618. maddeleri miras reddini düzenler.

Gerçek Ret (TMK 606)

Mirasçı, ölümü öğrenme tarihinden itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurarak mirası reddeder. Bu süre hak düşürücü süredir.

Hükmi Ret (TMK 605/2)

Miras bırakanın borçlarının malvarlığından fazla olduğu resmi belgelerle anlaşılıyorsa (borca batıklık), miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır.

Miras reddi koşulları ve başvuru süreci hakkında detaylı bilgi:

Miras Reddi Rehberi

6. Veraset Vergisi

Miras yoluyla intikal eden malvarlığı, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu kapsamında vergilendirilir. Vergi oranları %1 ile %10 arasında artan oranlıdır ve her mirasçı için ayrı istisna tutarı uygulanır.

Beyanname Süresi

4 Ay

Ölümün Türkiye'de gerçekleşmesi halinde

Ödeme Planı

6 Taksit

3 yılda 6 eşit taksit

Vergi Oranı

%1-%10

Artan oranlı tarife

Veraset vergisini hesaplamak için:

Veraset Vergisi Hesaplayıcı

7. Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nasıl Alınır?

Mirasçılık belgesi, kişinin mirasçı olduğunu ve miras payını gösteren resmi belgedir. İki yoldan biriyle alınabilir:

Noterden Alma

Nüfus kayıt örneği
Ölüm belgesi
Başvuranın kimlik belgesi
Vasiyetname yoksa basit ve hızlı süreç
Süre: Genellikle aynı gün

Sulh Hukuk Mahkemesinden Alma

Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa
Mirasçılar arasında ihtilaf varsa
Yabancı uyruklu mirasçı varsa
Süre: Birkaç hafta ile birkaç ay arası

Önemli: Mirasçılık belgesi, tapu devri, banka hesaplarına erişim, araç tescili ve veraset vergisi beyannamesi için gereklidir. İlk yapılması gereken işlemlerdendir.

8. Miras Davası Türleri

Miras hukukunda açılabilecek başlıca dava türleri:

Tenkis Davası (TMK 560)

Saklı payı ihlal edilen mirasçının, miras bırakanın ölüme bağlı veya sağlararası tasarruflarının saklı payı aşan kısmının iptalini talep ettiği davadır. Öğrenme tarihinden itibaren 1 yıl, her halde 10 yıl zamanaşımına tabidir.

Miras Sebebiyle İstihkak Davası (TMK 637)

Terekeye dahil bir malı elinde bulunduran kişiye karşı, mirasçının üstün hak sahibi olduğunu ileri sürdüğü davadır. Ayni (mülkiyet) talebi içerir. Zamanaşımı: öğrenme tarihinden itibaren 1 yıl, her halde 10 yıl.

Miras Paylaşımı (Taksim) Davası (TMK 642)

Mirasçılar tereke üzerindeki elbirliği mülkiyetinin sona erdirilmesini ve paylaşımı talep edebilir. Mirasçılar anlaşamazsa mahkeme paylaşımı yapar. Bu dava her zaman açılabilir, zamanaşımına tabi değildir.

Vasiyetnamenin İptali Davası (TMK 557)

Ehliyetsizlik, irade sakatlığı, hukuka veya ahlaka aykırılık ya da şekil noksanlığı sebepleriyle vasiyetnamenin iptali talep edilebilir. Öğrenme tarihinden itibaren 1 yıl, her halde 10 yıl zamanaşımı.

Sıkça Sorulan Sorular

Yasal mirasçılar, Türk Medeni Kanunu'nun 495-501. maddelerine göre kan hısımlığı ve evlilik bağına dayalı olarak belirlenen kişilerdir. Zümre sistemine göre altsoy (çocuklar), anne-baba ve büyükanne-büyükbaba ile sağ kalan eş yasal mirasçılardır.

Miras paylaşımı mirasçıların anlaşmasıyla (rızai taksim) veya mahkeme kararıyla (kazai taksim) yapılabilir. Öncelikle mirasçılık belgesi alınmalı, veraset vergisi beyannamesi verilmeli, ardından tereke malları paylaşılmalıdır.

Saklı payı ihlal edilen mirasçı, tenkis davası açabilir. Tenkis davası ile vasiyetname veya bağış işlemleri saklı payı ihlal ettiği ölçüde iptal edilir. Dava süresi, ihlali öğrenme tarihinden itibaren 1 yıldır.

Evet. Tanınan veya babalığı mahkeme kararıyla tespit edilen evlilik dışı çocuklar, evlilik içi çocuklarla aynı miras haklarına sahiptir. Miras payları eşittir.

Mirasçı, ölümü öğrenme tarihinden itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurarak mirası reddedebilir. Borca batık miraslarda hükmi ret de söz konusu olabilir.

Mirasçılık belgesi noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Vasiyetname yoksa ve ihtilaf yoksa noterden alınması daha hızlıdır. Vasiyetname veya ihtilaf varsa mahkemeden alınması gerekir.

Mal rejimi tasfiyesi, evlilik süresince edinilen malların paylaşımıdır (genellikle yarısı eşe aittir). Miras payı ise tasfiye sonrası kalan tereke üzerinden hesaplanır. İkisi farklı haklardır ve birbirinin yerine geçmez.

Saklı pay sahiplerinin haklarını ihlal etmemek koşuluyla evet. Miras bırakan, tasarruf edilebilir kısım üzerinde serbestçe tasarruf edebilir. Ancak altsoy, anne-baba ve eşin saklı paylarını aşan tasarruflar tenkis davasına konu olabilir.

Nüfus müdürlüğünden veya e-Devlet üzerinden nüfus kayıt bilgilerinizi sorgulayarak akrabalık bağınızı doğrulayabilirsiniz. Ardından noter veya sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi talep ederek resmi mirasçılığınızı teyit edebilirsiniz.

Davanın türüne ve karmaşıklığına göre değişir. Basit mirasçılık belgesi davaları birkaç hafta sürebilirken, tenkis veya paylaşım davaları aylar hatta yıllar sürebilir. Arabuluculuk ile çözüm genellikle daha hızlıdır.

Miras Paylarınızı Hesaplayın

Yasal miras paylarınızı, saklı pay oranlarınızı ve tasarruf edilebilir kısmı ücretsiz hesaplayın.

Hesaplamaya Başla