Anlaşmalı Ayrılık (İkale) Nedir?

Yargıtay, ikalenin geçerliliğini denetlerken önce teklifin kimden geldiğine bakar. Teklif işverenden geldiyse çıta yüksektir: işçiye kıdem ve ihbar tazminatının tamamına ek olarak somut bir menfaat sağlanması beklenir; yalnızca yasal alacakların ödenmesi çoğu dosyada makul yarar için yeterli görülmez. Teklif işçiden geldiyse eşik düşer ve kıdem tazminatının ödenmesi genellikle yeterli kabul edilir.

Ek ödemenin yasal bir formülü yoktur; uygulamada genellikle 1 ile 4 aylık brüt maaş aralığında pazarlık edilir. Kıdeminiz yüksekse, ayrılık fikri tamamen işverenden çıktıysa ve şirket riskli bir fesih yerine anlaşmayı tercih ediyorsa aralığın üst tarafını hedeflemeniz doğaldır. Teklifin işçiden geldiğini ispat yükü işverendedir; bu yüzden görüşme sürecindeki yazışmaları mutlaka saklayın.

İkale metinlerinin çoğunda "işçi, işverenden doğmuş ve doğacak hiçbir hak ve alacağı kalmadığını kabul eder" tarzında geniş ibra ifadeleri bulunur. Bu tek cümle; fazla mesai, prim, ikramiye gibi masada hiç konuşulmamış alacaklarınızı da kapsayacak şekilde yorumlanabilir. Ödenen her kalemin adını ve tutarını sözleşmeye ayrı ayrı yazdırın; genel ibra cümlesini mümkünse metinden çıkarttırın.

"Bugün imzalamazsan teklif masadan kalkar" cümlesini duyduysanız durun ve düşünme süresi isteyin; ciddi bir işveren bunu reddetmez. Metni imzadan önce bir iş hukuku avukatına gösterin. Baskı altında imzaladığınızı sonradan ileri sürmek mümkün olsa da ispatı zordur: mahkemeler imzalı belgeye güçlü bir karine tanır ve tanık, yazışma gibi destekleyici delil yoksa bu iddia çoğu zaman sonuçsuz kalır. En güvenli yol, tereddüt ettiğiniz bir metne hiç imza atmamaktır.

Otuz ve üzeri çalışanı olan işyerlerinde, en az altı ay kıdemi bulunan belirsiz süreli sözleşmeli işçiler iş güvencesi kapsamındadır ve geçersiz fesihte işe iade davası açabilir. Geçerli bir ikalede ise ortada "fesih" bulunmadığı için bu yol kapanır — işverenlerin ikaleyi tercih etmesinin başlıca nedeni de budur.

Madalyonun öbür yüzü: makul yarar sağlanmamışsa ya da imza baskı, hata veya yanıltma ile alınmışsa mahkeme ikaleyi geçersiz sayabilir. O zaman sona erme işveren feshi gibi değerlendirilir ve işe iade yolu yeniden açılır. Süre kritiktir: fesihten itibaren 30 gün içinde arabulucuya başvurmak gerekir. Dava kazanılırsa boşta geçen süre için en fazla 4 aylık ücret, işe başlatmama halinde ayrıca 4-8 aylık ücret tutarında tazminat gündeme gelir. Fesih sonrası atılacak adımları işten çıkarıldım rehberinde adım adım anlattık.