Seçmen Hakları Rehberi 2026
Seçmen hakları, oy kullanma koşulları, dilekçe hakkı, bilgi edinme, BİMER/CİMER başvuru yolları ve Ombudsman kurumu hakkında kapsamlı rehber.
Son güncelleme: Mart 2026
Tüm vatandaşlık haklarınızı ve hesaplayıcılarımızı keşfedin.
Tüm Hesaplayıcılar1. Seçme ve Seçilme Hakkı
Anayasa'nın 67. maddesi uyarınca her Türk vatandaşı seçme ve seçilme hakkına sahiptir. Oy kullanma hem bir hak hem de vatandaşlık görevidir.
Oy Kullanma Koşulları
- 18 yaşını doldurmuş olmak
- Türk vatandaşı olmak
- Kısıtlı olmamak (vesayet altında)
- Seçmen kütüğüne kayıtlı olmak
- Silah altında bulunmamak
Seçim Güvenceleri
- Gizli oy, açık sayım
- Seçim güvenliği yargı denetiminde
- YSK kararları kesindir
- Seçim günü izinli sayılma
- Sandık taşıma hakkı (engelliler)
Kimler Oy Kullanamaz?
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun, oy kullanamayacak kişileri sınırlı şekilde saymıştır:
- Mahkeme kararıyla kısıtlanan (vesayet altına alınan) kişiler seçmen olamaz.
- Silah altında bulunan er ve erbaşlar ile askeri öğrenciler, izinli olsalar bile oy kullanamaz.
- Taksirli suçlardan hüküm giyenler hariç olmak üzere, ceza infaz kurumunda bulunan hükümlüler oy kullanamaz.
Tutuklular ile taksirli suçtan hüküm giyenler için durum farklıdır: bu kişiler ceza infaz kurumlarında kurulan sandıklarda oylarını kullanabilir.
2. Seçmen Kütüğü ve Seçmen Sorgulama
Oy kullanabilmenin ön şartı seçmen kütüğüne kayıtlı olmaktır. Kütük, Yüksek Seçim Kurulu (YSK) tarafından adrese dayalı nüfus kayıt sistemi (MERNİS) verileri esas alınarak tutulur. Nüfus müdürlüğünde kayıtlı yerleşim yeri adresiniz, hangi ilçede ve hangi sandıkta oy kullanacağınızı doğrudan belirler. Seçim dönemi gelmeden kaydınızı kontrol etmek, sandık başında sürprizle karşılaşmamanın en kolay yoludur.
Nasıl Sorgulanır?
- secmen.ysk.gov.tr üzerinden T.C. kimlik numarasıyla
- e-Devlet "Seçmen Sorgulama" hizmetiyle
- Askı döneminde muhtarlıklarda asılan listelerden
Sorgulamada Neler Görünür?
- Kayıtlı olduğunuz il, ilçe ve mahalle
- Oy kullanacağınız okul (bina) ve sandık numarası
- Seçmen sıra numaranız
3. Askı Dönemi ve Seçmen Listesine İtiraz
Her seçimden önce güncellenen seçmen listeleri, YSK'nın ilan ettiği seçim takvimine göre muhtarlık binalarında askıya çıkarılır; aynı günlerde kayıtlar internetten de sorgulanabilir. Askı dönemi, kaydınızdaki yanlışlıkları düzeltebileceğiniz en kritik aşamadır; listeler kesinleştikten sonra o seçim için değişiklik yapılamaz.
İtiraz Süreci Adım Adım
Kaydınızı Kontrol Edin
Askı süresi içinde adınızın listede olup olmadığını, adres ve kimlik bilgilerinizin doğru yazılıp yazılmadığını kontrol edin.
İlçe Seçim Kuruluna Başvurun
Kayıt yanlış veya eksikse, askı süresi bitmeden ilçe seçim kurulu başkanlığına yazılı başvuru yapın. Kimliğinizi ve adresinizi gösteren belgeleri başvuruya ekleyin.
Kararı Takip Edin
İlçe seçim kurulu başvurunuzu inceleyip karara bağlar. Talebiniz kabul edilirse kütük düzeltilir ve düzeltme kesin listeye yansır.
Gerekirse Üst Kurula İtiraz Edin
İlçe seçim kurulunun kararına karşı, seçim mevzuatındaki süreler içinde il seçim kuruluna itiraz yolu açıktır.
Not: Askı başlangıç ve bitiş tarihleri her seçimde YSK'nın seçim takvimiyle ilan edilir. İtiraz sürecinde hukuki desteğe ihtiyaç duyar ve avukat masrafını karşılayamayacak durumdaysanız Adli Yardım Rehberi'ndeki ücretsiz destek yollarına göz atabilirsiniz.
4. Adres Değişikliği ve Seçmen Kaydının Taşınması
Seçmen kaydınız MERNİS'teki yerleşim yeri adresinizi izler. Taşındığınızda nüfus müdürlüğüne giderek veya e-Devlet üzerinden adres beyanında bulunmanız gerekir; beyan edilmeyen taşınma, seçmen kaydınızı eski adreste bırakır. Ayrı bir "seçmen kaydı taşıma" işlemi yoktur — adres kaydınız güncellendiğinde seçmen kaydınız da bir sonraki kütük güncellemesinde yeni adresinize göre düzenlenir.
Dikkat: Seçmen listeleri kesinleştikten sonra yapılan adres değişikliği o seçimde dikkate alınmaz. Bu durumda oyunuzu, kütükte kayıtlı göründüğünüz eski adresteki sandıkta kullanmanız gerekir. Taşınma planlıyorsanız adres beyanınızı askı dönemi kapanmadan tamamlayın.
5. Seçim Günü Hakları
Oy verme saatleri her seçim öncesinde YSK tarafından ilan edilir; başlangıç ve bitiş saatleri illere göre farklılık gösterebilir. Belirlenen bitiş saatinde sandık başında sırada bekleyen seçmenler oylarını kullanabilir. Sandık alanında düzeni sandık kurulu başkanı sağlar.
| Kimlik Belgesi | Geçerlilik Durumu |
|---|---|
| T.C. kimlik kartı / nüfus cüzdanı / geçici kimlik belgesi | Doğrudan geçerli |
| Pasaport | T.C. kimlik numarası taşıması koşuluyla kabul edilir |
| Sürücü belgesi | T.C. kimlik numarası taşıması koşuluyla kabul edilir |
| Diğer fotoğraflı resmi belgeler | YSK'nın o seçim için yayımladığı genelgeye göre değişir |
En garantili yol, sandık başına T.C. kimlik numaranızı gösteren fotoğraflı resmi bir belgeyle gitmektir. YSK her seçim öncesinde geçerli belgelerin tam listesini genelgeyle duyurur.
Sıra önceliği: Gebeler, hastalar, engelliler ve yaşlı seçmenler sandık başında sıra beklemeden öncelikli olarak oy kullanır. Bu hakkın uygulanmasını sandık kurulu başkanından talep edebilirsiniz.
Seçim Günü Yasakları
- Sandık çevresinde propaganda yapmak yasaktır
- Oy pusulasının fotoğrafını çekmek yasaktır
- Başkası adına oy kullanmak suçtur
- Alkollü içki satışı ve YSK'nın duyurduğu diğer seçim günü kısıtlamaları geçerlidir
6. Engelli Seçmen Hakları ve Seyyar Sandık
Seçim mevzuatı, engelli seçmenlerin oylarını kolayca ve yardım alarak kullanabilmesi için özel düzenlemeler içerir. Engelli seçmenlerin kayıtlı olduğu sandıklar mümkün olduğunca binaların giriş katlarına, erişimi kolay bölümlere yerleştirilir.
Refakatçi Yardımı
Görme engelli, felçli veya elleri olmayan seçmenlere, sandık kurulu başkanının gözetiminde bir yakını oy kullanma sırasında yardım edebilir. Bir kişi birden fazla engelli seçmene refakat edemez.
Seyyar Sandık
Yatağa bağımlı seçmenler için seyyar sandık kurulur. Askı döneminde talep formu ve sağlık raporu ile ilçe seçim kuruluna başvurulur; seçim günü sandık kurulu seçmenin evine gelerek oy kullandırır.
Engellilere tanınan vergi indirimi, maaş ve bakım desteği gibi diğer haklar için Engelli Hakları Rehberi'ne göz atabilirsiniz.
7. Çalışanların Seçim Günü İzin Hakkı
Türkiye'de oy verme günü pazar günüdür. O gün de çalışmak zorunda olanlar için 298 sayılı Kanun, işverenlere çalışanlarının oylarını kullanabilmeleri için gerekli izni verme yükümlülüğü getirir. Vardiyalı çalışanlar, güvenlik görevlileri, sağlık personeli ve hizmet sektörü çalışanları da dahil olmak üzere hiçbir çalışan, işi gerekçe gösterilerek oy kullanmaktan alıkonulamaz.
İşvereniniz oy kullanmanıza engel olursa durumu yazılı olarak belgelemeye çalışın (mesaj kaydı, tanık gibi) ve ilçe seçim kuruluna bildirin. Seçim hakkının engellenmesi seçim mevzuatında yaptırıma bağlanmıştır. Pazar günü çalışmanın ücretlendirilmesine ilişkin genel kurallar için Fazla Mesai Rehberi'ne bakabilirsiniz.
8. Sandık Başında Haklarınız ve İtiraz Yolları
Gizli oy ilkesi gereği oyunuzu kapalı oy verme yerinde, kimsenin göremeyeceği şekilde kullanırsınız. Kapalı bölmeye seçmen dışında kimse giremez; refakat gerektiren engelli seçmenler bunun tek istisnasıdır.
- Pusulanın geçerliliği: Oy pusulasına mühür dışında işaret koymak, yazı yazmak veya imza atmak pusulayı geçersiz kılabilir. Değerlendirmeyi önce sandık kurulu yapar.
- İtiraz zinciri: Sandık kurulu kararlarına karşı ilçe seçim kuruluna, ilçe seçim kurulu kararlarına karşı il seçim kuruluna ve nihai olarak YSK'ya itiraz edilebilir. İtirazlar seçim mevzuatındaki kısa sürelere tabidir.
- Müşahitlik: Siyasi partiler ve bağımsız adaylar sandık başında müşahit bulundurabilir. Oy sayımı ve döküm herkese açık yapılır; isteyen seçmenler sayımı izleyebilir.
9. Oy Kullanmamanın Sonucu
298 sayılı Kanun'da, geçerli bir mazereti olmaksızın oy kullanmayan seçmenler için idari para cezası öngörülmüştür. Ancak bu yaptırımın tutarı ve fiilen uygulanıp uygulanmadığı seçim dönemlerine göre değişebildiğinden, güncel durumu YSK'nın resmi duyurularından teyit etmenizde fayda var. Oy kullanmak, yaptırımdan bağımsız olarak hem anayasal bir hak hem de vatandaşlık görevidir.
10. Örnek Senaryolar
Senaryo 1: "Taşındım ama seçmen kaydım eski adreste görünüyor"
- Önce nüfus müdürlüğünden veya e-Devlet üzerinden adres beyanınızı güncelleyin.
- Askı dönemi başladığında kaydınızın yeni adrese geçip geçmediğini secmen.ysk.gov.tr veya e-Devlet'ten sorgulayın.
- Kayıt hâlâ eski adresteyse, askı süresi bitmeden kimlik ve adres belgelerinizle ilçe seçim kuruluna yazılı başvuru yapın.
- Listeler kesinleştiyse o seçimde oyunuzu eski adresinizdeki sandıkta kullanmanız gerekir; kayıt bir sonraki güncellemede yeni adrese taşınır.
Senaryo 2: "Yatağa bağımlı annem oy kullanmak istiyor"
- Askı döneminde seyyar sandık talep formunu doldurun; başvuruyu seçmenin bir yakını da yapabilir.
- Yatağa bağımlılık durumunu gösteren sağlık raporunu forma ekleyin ve ilçe seçim kuruluna teslim edin.
- Başvuru kabul edilirse seçmen, seyyar sandık listesine alınır.
- Seçim günü seyyar sandık kurulu eve gelir; oy, gizli oy ilkesine uygun şekilde evde kullanılır.
11. Dilekçe Hakkı
Anayasa'nın 74. maddesi uyarınca her vatandaş, kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetlerini yetkili makamlara ve TBMM'ye yazı ile bildirme hakkına sahiptir.
Dilekçe Nasıl Yazılır?
Muhatap Belirleyin
Dilekçeyi hangi kurum veya makama yazacağınızı belirleyin. Doğru muhatap seçimi cevap alma süresini kısaltır.
Konu ve Talep Belirtin
Açık ve net bir dille konuyu anlatın, talebinizi belirtin. Varsa kanıtlayıcı belgeleri ekleyin.
Kimlik Bilgileri
Dilekçede ad, soyad, T.C. kimlik numarası, adres ve imza bulunmalıdır. İmzasız dilekçeler işleme alınmaz.
Süre: Yetkili makamlar dilekçelere 30 gün içinde yazılı cevap vermek zorundadır (3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun).
12. Bilgi Edinme Hakkı
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu uyarınca her vatandaş kamu kurum ve kuruluşlarından bilgi isteme hakkına sahiptir.
Başvuru Yolları
- BİMER (Başbakanlık İletişim Merkezi): bimer.gov.tr üzerinden online başvuru
- CİMER (Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi): cimer.gov.tr üzerinden online başvuru
- e-Devlet: Bilgi edinme başvurusu hizmeti
- Yazılı Başvuru: İlgili kuruma doğrudan dilekçe
Cevap Süresi
Kurum ve kuruluşlar bilgi edinme başvurularına 15 iş günü içinde cevap vermek zorundadır. Başka kurumla koordinasyon gerekiyorsa süre 30 iş gününe uzatılabilir.
13. BİMER ve CİMER Başvurusu
BİMER ve CİMER, vatandaşların devlet kurumlarına şikayet, öneri ve bilgi edinme başvurusu yapabildiği resmi kanalardır.
BİMER
- Web: bimer.gov.tr
- Telefon: ALO 150
- Bakanlıklar ve bağlı kuruluşlar
- Valiliklere yönelik şikayetler
- e-Devlet üzerinden de erişilebilir
CİMER
- Web: cimer.gov.tr
- Cumhurbaşkanlığı'na doğrudan başvuru
- Tüm kamu kurumlarına yönlendirme
- Başvuru takip numarası verilir
- Cevap e-posta ile iletilir
İpucu: Başvurunuzda konu başlığını net yazın, ilgili belgeleri ekleyin ve takip numaranızı saklayın. Cevap gelmezse takip numarası ile sorgulama yapabilirsiniz.
14. Ombudsman (Kamu Denetçiliği Kurumu)
Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceleyerek vatandaş ile devlet arasında arabulucu rolü üstlenen bağımsız kurumdur.
Ombudsman Başvuru Koşulları
Ön Başvuru Şartı
Önce ilgili idareye başvurmuş ve sonuç alamamış olmanız gerekir. Doğrudan KDK'ya başvurulamaz.
60 Günlük Süre
İdarenin cevabından veya cevap vermemesi gereken tarihten itibaren 60 gün içinde başvurulmalıdır.
Karar ve Tavsiye
KDK inceleme sonucunda tavsiye kararı verir. Bu karar bağlayıcı değildir ancak genellikle idareler tavsiyeye uyar.
Sıkça Sorulan Sorular
Vatandaşlık Haklarınızı Öğrenin
Tüm vatandaşlık haklarınız ve hesaplayıcılarımız için ana sayfayı ziyaret edin.
Ana Sayfaya Dön